Kamień naturalny to taki materiał, który stosowany na elewacji dodaje nieruchomości prestiżu i ponadczasowego piękna, będąc przy tym również solidnym materiałem wykończeniowym. Budynki wykańczane tym surowcem są trwałe i najlepiej wpisują się w krajobraz ze względu na swój naturalny charakter. Jednak specyfika naszego rodzimego klimatu stawia przed materiałami elewacyjnymi wyjątkowo wysokie wymagania. Muszą bowiem udźwignąć duże wahania temperatury, częste cykle zamarzania i rozmarzania, wysoką wilgotność jesienią oraz silne nasłonecznienie latem. Takie warunki natomiast powodują, że nie każdy kamień, który zachwyca w katalogu producenta, będzie w stanie przetrwać próbę czasu na ścianie polskiego domu. Zatem wybór odpowiedniej okładziny kamiennej na elewację to decyzja, łącząca w sobie wiedzę z zakresu geologii, fizyki budowli oraz estetyki. Które gatunki kamienia najlepiej poradzą sobie w polskich warunkach i na jakie parametry techniczne należy zwrócić szczególną uwagę – wyjaśniamy.
Dlaczego w polskim klimacie parametry techniczne elewacji są tak ważne?
Głównym wrogiem kamienia naturalnego na elewacji w naszym klimacie jest woda w połączeniu z niskimi temperaturami. Jeśli zastosowany kamień jest porowaty i nasiąkliwy, to woda wnika w jego strukturę, a następnie, gdy temperatura spada poniżej 0 stopni Celsjusza, woda zamarza, zwiększając swoją objętość o około 10%. To z kolei skutkuje naprężeniami wewnętrznymi, a w ich efekcie – mikropęknięciami, łuszczeniem się powierzchni, a nawet odspajaniem się całych płyt od elewacji. Zatem najważniejsze parametry kamienia na elewację to niska nasiąkliwość wodna, na poziomie poniżej 0,5%, jednak z praktycznego punktu widzenia, przy odpowiedniej impregnacji, dopuszczalna jest nasiąkliwość na poziomie do 3%. Kolejna kwestia to wytrzymałość na zginanie, która jest ważna przy montażu płyt wielkoformatowych na kotwach, a następnie mrozoodporność, najlepiej potwierdzona badaniami laboratoryjnymi, na podstawie których ustalana jest liczba cykli zamrażania bez utraty masy i wytrzymałości okładziny.
Dlaczego warto wybrać granit?
Podstawowym powodem, dla którego granit jest dobrym wyborem na elewację to niesamowita trwałość tego materiału. Jest to skała magmowa o bardzo ścisłej strukturze krystalicznej, o minimalnej nasiąkliwości, nieraz zbliżonej do zera oraz całkowitej mrozoodporności. Dodatkowo granit jest odporny na działanie agresywnych czynników chemicznych, do których zalicza się np. kwaśne deszcze w miastach. Ponad to granit nie płowieje na słońcu, a dzięki swojej twardości, trudno go uszkodzić mechanicznie. Jednak wspaniałe parametry techniczne to nie jedyna zaleta granitu. Dochodzi do tego estetyka, a w szczególności szeroka gama barw, począwszy od klasycznych szarości i antracytów, przez odcienie żółci, aż po głębokie czerwienie i zielenie. W polskim klimacie granit doskonale sprawdza się w każdym miejscu, na cokoły, które są najbardziej narażone na wilgoć i sól drogową, aż po całe płaszczyzny elewacji.
Czy kwarcyt i łupek kwarcytowy nadają się na zewnętrzne okładziny domów?
Łupek jest popularnym materiałem wykończeniowym nadającym przestrzeni nowoczesnego charakteru, co zawdzięcza swojej unikalnej, warstwowej strukturze i metalicznemu połyskowi. Zaletą łupków kwarcytowych jest ich duża twardość oraz niska nasiąkliwość, co predysponuje je także do montażu zewnętrznego. Dodatkowo mają naturalnie różnorodną powierzchnię co powoduje, że ewentualne zabrudzenia i zacieki są mało widoczne. Jeśli chodzi o kwestie estetyczne, to w przypadku łupków kwarcytowych dominują odcienie grafitu i czerni, ale spotyka się także łupki o barwach rdzawych, złotych czy zielonkawych. W naszych warunkach klimatycznych takie łupki są bezpiecznym materiałem zewnętrznym, a dzięki swojej naturalnej budowie szczelinowej dobrze znoszą naprężenia termiczne. Takie łupki często stosuje się w formie drobniejszych pasków lub kamienia elewacyjnego.
Czy piaskowiec nadaje się na elewacje?
Piaskowiec jest klasyką polskiej architektury. Kojarzy się go z zabytkowymi kamienicami i dworkami, jednak trzeba mieć na uwadze, że jest to materiał wymagający. Wśród jego zalet można wymienić łatwość obróbki umożliwiającą tworzenie ciekawych detali architektonicznych, takich jak gzymsy czy okienne opaski. Do tego charakteryzuje się ciepłą, naturalną barwą. Jednak jest to skała osadowa, a to powoduje, że jest bardziej porowata. Zatem bez profesjonalnej impregnacji hydrofobowej będzie szybko nasiąkać wodą, ciemnieć czy nawet porastać mchem, szczególnie od północnej strony. Jeśli jednak chcemy zastosować piaskowiec na elewacji, to w polskim klimacie najlepiej sprawdzają się piaskowce o lepiszczu krzemionkowym, ponieważ są one twardsze i mniej nasiąkliwe niż ich odpowiedniki o lepiszczu wapiennym. Impregnacja jest tu jednak nadal absolutnie obowiązkowa.
Jak na elewacji stosować trawertyn i wapień?
Te skały kojarzone raczej z klimatem śródziemnomorskim, coraz częściej pojawiają się na polskich elewacjach, ze względu na swój ciekawy wygląd. Trawertyn posiada charakterystyczne pory w formie otworów, a wapienie są z kolei bardziej jednolite i aksamitne w dotyku. Wybierając jeden z tych materiałów na elewację trzeba jednak postępować ostrożnie i w przemyślany sposób. W przypadku wapieni należy wybierać wyłącznie te o wysokiej gęstości, czyli tzw. wapienie zbite. Trawertyn na elewację z kolei powinien być albo żywicowany, co oznacza wypełnienie porów specjalną masą, albo montowany tak, aby możliwe było swobodne odprowadzanie wody z zagłębień. Tego typu kamienie są polecane raczej do elewacji wentylowanych niż tradycyjnych, ponieważ w ich przypadku kamień nie styka się bezpośrednio z mokrym klejem i ma zapewnioną cyrkulację powietrza od spodu.
Jak montować naturalny kamień na polskich elewacjach?
Wybierając kamień na elewację trzeba mieć na uwadze nie tylko jego wygląd i parametry, ale również poprawność jego montażu. Jeśli tu bowiem zostaną popełnione błędy, to nie będzie on ani estetyczny, ani trwały. W polskich warunkach klimatycznych stosuje się dwie główne metody montażu kamiennej elewacji. Jedna z nich to metoda na mokro, czyli z wykorzystaniem kleju. Jest ona stosowana przede wszystkim przy mniejszych formatach oraz przy kamieniu łupanym. Najczęstszym błędem popełnianym w tej metodzie jest pozostawienie pustek powietrznych pod kamieniem, w których zbiera się woda, rozsadzająca kamień od środka w czasie mrozów. Niezbędne jest tu stosowanie kleju wysokoelastycznego, klasy S1 lub S2 oraz metody pełnego podparcia, oznaczającej kładzenie kleju na ścianę i na płytkę.
Drugi sposób montażu to tworzenie elewacji wentylowanej z wykorzystaniem montażu mechanicznego. Wówczas płyty kamienne montowane są na aluminiowym ruszcie za pomocą kotew, a między kamieniem a izolacją w postaci wełny pozostaje szczelina powietrzna. W polskim klimacie jest to najbardziej bezpieczny system, ponieważ pozwala ścianom oddychać, eliminuje naprężenia termiczne, jak również zapobiega zawilgoceniu izolacji. W przypadku dużych płyt granitowych czy z piaskowca jest to standard.
Jak dbać o kamień naturalny na elewacji?
W Polsce zagrożeniem dla estetyki, jak i trwałości elewacji kamiennej jest duża wilgotność i smog. Zdecydowana większość naturalnych kamieni elewacyjnych wymaga więc właściwej impregnacji. Impregnaty hydrofobowe tworzą na powierzchni kamienia niewidoczną barierę, która nie pozwala wodzie wnikać w jego pory, ale jednocześnie pozwalając mu odparowywać wilgoć ze środka. Impregnacja kamienia na elewacji powoduje efekt perlenia, kiedy to woda deszczowa spływa po elewacji, zabierając ze sobą kurz i zanieczyszczenia. W przypadku bardziej nasiąkliwych kamieni, jak piaskowiec czy wapienie warto taką impregnację powtarzać co kilka lat, aby budynek na długo zachował swój pierwotny wygląd.
Planując elewację z kamienia w Polsce, warto kierować się kilkoma zasadami. Po pierwsze należy wybierać właściwy kamień – granit da absolutną bezobsługowość i zapewni trwałość dla pokoleń. Jeśli chcemy mieć nowoczesny wygląd elewacji w połączeniu z wysoką odpornością na mróz to sprawdzi się nam łupek. Natomiast wybierając piaskowiec lub wapienie warto skorzystać z oferty sprawdzonych polskich kopalni bądź wybierać gatunki o potwierdzonej niskiej nasiąkliwości, jednocześnie inwestując w najlepsze preparaty do impregnacji. Lepiej zaś zrezygnować z zastosowania w naszych warunkach klimatycznych marmuru, ponieważ wykonane z niego elewacje szybko matowieją, jak i ulegają erozji pod wpływem kwaśnych deszczy. Natomiast jeśli nasz budżet na to pozwala, warto zainwestować w elewację wentylowaną, która stanowi najtrwalsze rozwiązanie, jeśli chodzi o montaż elewacji z kamienia naturalnego.